1 - دورهء ويرانى پمپيوس ( پمپه ) ، ژول سزار ، مارك آنتونى پمپيوس ( پمپه ، پمپئى ) 106 - 48 ق . م سردار رومى ، در سال 63 ق . م پس از جنگهاى فراوان و تسلط بر ارمنستان ، قسمتى از آسيا و نواحى زيادى از افريقا ، به شهرهاى سرزمين سوريه و فلسطين حمله برد . در زمان حملهء پمپيوس به اورشليم آخرين بازماندگان خاندان « حشمونائى » يا « مكابيان » يعنى فرمانروايان فلسطين ، در بين خود به نزاع پرداخته بودند . « الكساندريناى » فرزند « هيركانوس » پادشاه يهود ، بسيار ظالم و ستمگر بود . در عصر او و به دستور وى ، بىاعتنايى زيادى به بيت المقدس شد و يهوديان فراوانى به قتل رسيدند كه شرح آن مفصل است . او به هنگام مرگ ، همسر خود ، شلوميت ( سالومه ) [ 31 ] را به جانشينى انتخاب نمود . سالومه ، زنى باتدبير و باكفايت بود و در زمان او آبادانى و عمران به اورشليم روى آورد . پس از مرگ سالومه ، بين دو فرزند او ، هيركانوس دوم و آريستوبولوس ، بر سر حكومت اختلاف افتاد و مدت چهار سال بين دو برادر ، نبرد برقرار بود . تا اينكه پومپيوس ، سردار رومى كه مقر خود را در سوريه قرار داده بود ، از اختلاف آن دو استفاده كرد و به اورشليم حمله نمود و دو برادر را يكى پس از ديگرى شكست داد و آريستوبولوس و پسران و دختران او را به اسارت به روم فرستاد . روميان بيرحمانه وارد بيت المقدس شدند و با وسايل قلعه‌كوب به ويرانى ديوارها پرداختند و دوازده هزار يهودى را كشتند « 1 » و فلسطين به تصرف پومپيوس فرمانرواى رومى درآمد . پلوتارك در كتاب حيات مردان نامى مفصلا از پومپيوس و زندگى او ياد كرده و همه‌جا او را مردى درستكار و مهربان و باگذشت توصيف كرده است . اين مطلب را در تاريخ يهود فقط در آنجا مىبينيم كه پومپيوس پس از تصرف قدس وارد حرم شد و به طمع دست‌يابى به طلا و مجسمه‌هاى طلايى به مكان قدس الاقداس كه فقط كاهن بزرگ مىتوانست سالى يك بار وارد آنجا بشود قدم گذاشت ، اما در آنجا فقط شمعدان هفت شاخه را در حال سوختن ديد . و دلش به رقت آمد و احساس

--> ( 1 ) . ژيلبرت و ليبى ، كلاپرمن . تاريخ قوم يهود ، 3 ج ، ترجمهء مسعود همتى ( تهران - انجمن اوتصرهتورا ، گنج دانش 1347 ) ج 2 ، ص 106